در تسطيح است و نكاتى را نيز بيشتر دربر دارد . 14 - الجماهر فى معرفة الجواهر كه شامل وزن مخصوص فلزات و جواهر است و در هندوستان به چاپ رسيده . و تنسوق نامه‌ى ايلخانى به قلم خواجه طوسى ترجمهء آن است . 15 - كتاب التفهيم كه شامل مقدمات اوليه علم نجوم است ؛ عربى و فارسى آن به چاپ رسيده . 16 - كتاب ماللهند كه اسم درازى دارد و همان ماللهند ( آنچه براى هند است ) كافى است كتاب در آلمان به چاپ رسيده و قسمت فلسفه آن را بپارسى ترجمه كرده‌ام . 17 - كتاب پاتنجلى كه آن را ريتر در آلمان بچاپ رسانيده و آن كتابى عرفانى است . 18 - مقاله‌اى در استخراج مساحت زمين با رصد انحطاط افق از قلل جبال كه همان مسئله انخفاض يا اتساع افق است كه بيرونى مخترع اين قاعده است و با پيدا كردن شعاع محيط را يافته به عكس اراتوستنس و منجمين عهد مأمون كه محيط زمين را با پيدا كردن يك درجه از سطح آن پيدا كرده‌اند و اين نسخه خطى است و به آلمانى هم ترجمه شده و نسخه در آلمان است . و ويدمن عكسى از نسخه خطى براى نلينو فرستاده كه موجب شكرگزارى او شده و مسئله بطور مشروح در فصل هفتم مقاله‌ى پنجم قانون مسعودى شرح داده شده و جزء كتبى كه ذكر كردم تنها اين مقاله را من نديده‌ام . 19 - رساله‌ايست فارسى در احكام نجوم و مرحوم شيخ الاسلام زنجانى مشخصات آن را براى حقير نوشته و گويا در نقل و انتقال كتابهاى او آن كتاب گم شده . 20 - رساله‌ايست بسيار مختصر مربوط به اصطرلاب و در كتابخانه ملك به شماره 640 موجود است - جزء آثارى كه از بيرونى مانده رساله‌ايست در سؤال و جواب با ابن سينا كه عربى آن در مصر چاپ شده و ترجمه فارسى آن در نامه دانشوران است . آنچه از آثار بيرونى كه يا معدوم شده يا بطور پراكنده در كتابخانه‌هاى دنيا موجود است قابل استفاده بوده اگر رساله‌اى كه در نور و شعاع نگاشته در دست بود حد اقل تاريخ اين مسئله روشنتر ميشد و اگر رساله‌اى كه در ترجيح و تفضيل راى اعراب در شمار اعداد بر راى هنديان نوشته در دست بود بسيار مطلب تازه و قابل